丨美国波士顿

Wielki park zamiast autostrady. Tak przebudowano centrum Bostonu

Kamil Białas

Projekt Big Dig zrealizowano w Bostonie w 2003 r. Prace budowlane trwały kilkanaście lat. Ogromne przedsięwzięcie sprawiło, że zamiast wielopasmowej drogi w centrum Bostonu powstał wielki park. Przedsięwzięcie do dziś jest jednym z największych drogowych inwestycji w historii Stanów Zjednoczonych.

Od lat pokazujemy przykłady zmian w centrach miast, dzięki którym w przestrzeni pojawia się więcej zieleni, a piesi zyskują atrakcyjne miejsca do rekreacji i odpoczynku. Problem zatłoczonego centrum już w latach 80. XX wieku dostrzeżono w Bostonie. Przez miasto biegnie kilka autostrad. Rosnący ruch aut i korki zaczęły przeszkadzać mieszkańcom.

Wcześniej charakterystycznym elementem krajobrazu Bostonu były wielopasmowe drogi biegnące przez centrum. Już w 1930 r. rada miasta zaleciła podniesienie autostrady, aby ruch miejski odbywał się pod estakadą, co miało usprawnić poruszanie się po Bostonie. Przedstawiony wówczas projekt szybko zrealizowano. Jednak już w latach 50. estakada zaczęła się blokować.

Plan Centralnej Arterii w Bostonie z 1920 r., już wtedy zakładano prymat transportu kołowego.

Z biegiem lat problem narastał. W 1959 r. centralnym odcinkiem drogi przejeżdżało 75 tysięcy samochodów dziennie. W latach 90. takich samochodów było już 190 tysięcy każdego dnia. Mieszkańcy chcieli radykalnych zmian. W latach 90. burmistrz Bostonu Thomas Menino nazwał nawet zatłoczoną estakadę „zielonym potworem” (z racji ciemnozielonego koloru elementów konstrukcyjnych).

Centrum miasta PRZED wielką przebudową:

Prace projektowe Big Dig rozpoczęto w 1982 r. Celem projektu było schowanie autostrad biegnących przez centrum miasta pod ziemię. W efekcie zbudowano liczący 5,6 km długości tunel, nowe mosty i rozjazdy. Prace prowadzone były w taki sposób, by umożliwić mieszkańcom przemieszczanie się i możliwie w jak najmniejszym stopniu przeszkadzać w funkcjonowaniu miasta, dlatego podzielone na etapy trwały aż do 2007 r. Wtedy formalnie zakończono realizację projektu, jednak z poszczególnych części nowej infrastruktury mieszkańcy mogli korzystać już wcześniej.

Wielopasmową drogę zastąpił linearny park. Fot. Hellogreenway , wikimedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0

Nad tunelem zbudowano wielki park linearny, który łączy kilka dzielnic miasta. Park Rose Fitzgerald Kennedy Greenway składa się z tematycznych ogrodów, deptaków i placów. Na powierzchni ustawiono meble miejskie i zbudowano fontanny. Na terenie parku często organizowane są wydarzenia kulturalne i prezentowana jest sztuka. Miejsce tętni życiem i przyciąga mieszkańców pobliskich budynków.

Centrum miasta PO przebudowie:

Realizacja projektu pochłonęła aż 15 miliardów dolarów. To trzykrotnie więcej niż pierwotnie szacowano. Kontrowersje budziły kilkuletnie opóźnienia, wady konstrukcyjne i konieczność wykonywania wielu poprawek. Jednak dziś nikt nie żałuje zmian.

Kamil Białas

Redaktor Naczelny

Pasjonat modernistycznej architektury i ponadczasowego designu. Studiował stosunki międzynarodowe oraz filologię litewską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Miłość do pisania o designie i architekturze skłoniła go do przeprowadzki do Warszawy, gdzie objął stanowisko redaktora prowadzącego serwis Bryla.pl. Po latach założył swoje medium, które dziś jest liderem w branży architektury w Polsce. Jest redaktorem naczelnym magazynu whiteMAD i serwisu whitemad.pl. Od 2022 r. jako członek Rady Ekspertów merytorycznie wspiera plebiscyt MUST HAVE, który organizowany jest przy Łódź Design Festival.